Orzeczenie o niepełnosprawności – jak uzyskać w 6 krokach (2026)

Stan prawny na 20.10.2026 r. · Aktualizacja: 20.10.2026 r. · Konsultacja prawna: Kancelaria Adwokacka GTWS

Jakie orzeczenia wydaje zespół

Orzeczenia w I instancji wydają powiatowe (miejskie) zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, a w II instancji – zespoły wojewódzkie (art. 6 ust. 1 ustawy o rehabilitacji). Rodzaj orzeczenia zależy od wieku i sytuacji:

• orzeczenie o niepełnosprawności – dla dziecka, które nie ukończyło 16 lat. Bez podziału na stopnie (art. 4a ustawy),
• orzeczenie o stopniu niepełnosprawności – od 16. roku życia. Zespół ustala stopień znaczny, umiarkowany albo lekki (art. 3 i 4 ustawy),
• orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień – dla osoby, która ma już orzeczenie o niezdolności do pracy lub o grupie inwalidzkiej (art. 5a ustawy). Odwołanie od niego nie przysługuje (art. 5a ust. 4).

Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS zastępuje orzeczenie o stopniu: całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji albo sama niezdolność do samodzielnej egzystencji odpowiada stopniowi znacznemu, całkowita niezdolność do pracy – umiarkowanemu, a częściowa niezdolność do pracy – lekkiemu (art. 5 ustawy).

Jak uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności – 6 kroków

1. Krok 1
   Zbierz dokumentację medyczną. Wypisy ze szpitala, wyniki badań, konsultacje specjalistów, opinie psychologa czy fizjoterapeuty. Do wniosku dołącza się dokumentację medyczną i inne dokumenty, które mogą mieć wpływ na ustalenie niepełnosprawności lub jej stopnia (§ 6 ust. 2 rozporządzenia).
2. Krok 2
   Weź zaświadczenie lekarskie. Wystawia je lekarz, pod którego opieką się leczysz. W dniu złożenia wniosku zaświadczenie nie może być starsze niż 3 miesiące (§ 6 ust. 2).
3. Krok 3
   Wypełnij wniosek. Podaj dane osobowe, cel, w jakim potrzebujesz orzeczenia, informacje o sytuacji społecznej i zawodowej oraz dane kontaktowe (§ 6 ust. 1). Druk wniosku pobierzesz ze strony albo z siedziby powiatowego zespołu.
4. Krok 4
   Złóż wniosek we właściwym zespole. Właściwy jest zespół według miejsca stałego pobytu (art. 6 ust. 2 ustawy). Jeżeli zespół uzna dokumentację za niewystarczającą, wezwie do jej uzupełnienia w wyznaczonym terminie. Brak uzupełnienia oznacza pozostawienie wniosku bez rozpoznania (§ 6 ust. 5).
5. Krok 5
   Staw się na posiedzeniu. Zawiadomienie przychodzi najpóźniej 7 dni przed terminem (§ 7 ust. 3). Lekarz – przewodniczący składu bada Cię i ocenia stan zdrowia, a skład orzekający wydaje orzeczenie (§ 7 ust. 1, § 8 ust. 1).
6. Krok 6
   Odbierz orzeczenie i sprawdź je. Zespół doręcza orzeczenie na piśmie najpóźniej w 14 dni od posiedzenia (§ 13 ust. 5). Sprawdź stopień, symbole przyczyn, wskazania i okres ważności. Jeśli się z nimi nie zgadzasz, masz 14 dni na odwołanie (§ 16 ust. 1).

Jaki lekarz wypełnia zaświadczenie do orzeczenia o niepełnosprawności

Zaświadczenie wystawia lekarz, pod którego opieką lekarską się znajdujesz (§ 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Przepisy nie wymagają konkretnej specjalizacji. Może to być lekarz rodzinny albo specjalista, który prowadzi leczenie choroby będącej przyczyną niepełnosprawności. W praktyce lepiej, żeby zaświadczenie wystawił lekarz, który zna przebieg choroby i ma wyniki badań.

Zaświadczenie osoby, która ukończyła 16 lat, zawiera:

• opis stanu zdrowia,
• rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących,
• potwierdzenie rozpoznań aktualnymi wynikami badań diagnostycznych (§ 3 ust. 2 pkt 1).

Przy dziecku zaświadczenie zawiera opis stanu zdrowia (§ 3 ust. 1 pkt 1). Druk zaświadczenia udostępnia powiatowy zespół. Rozporządzenie określa, co zaświadczenie ma zawierać, ale nie ustala jednego ogólnopolskiego wzoru.

Jak wypełnić wniosek o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności

Wniosek musi zawierać (§ 6 ust. 1 rozporządzenia):

1. imię i nazwisko osoby zainteresowanej (przy dziecku – także przedstawiciela ustawowego), datę i miejsce urodzenia,
2. adres zamieszkania lub pobytu oraz numer dowodu osobistego lub innego dokumentu tożsamości,
3. numer PESEL – a cudzoziemiec bez numeru PESEL podaje obywatelstwo,
4. cel, w jakim potrzebne jest orzeczenie – np. dofinansowanie sprzętu z PFRON, ulgi i uprawnienia, zatrudnienie, karta parkingowa,
5. dane o sytuacji społecznej i zawodowej,
6. oświadczenie o prawdziwości danych,
7. dane kontaktowe – zwłaszcza telefon lub e-mail, jeśli je masz.

Cel wpisz rzetelnie, bo od niego zależy, na co zespół zwróci uwagę przy wskazaniach. Wniosek składa osoba zainteresowana albo jej przedstawiciel ustawowy. Za ich zgodą może go złożyć także ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych (art. 6b ust. 1 ustawy). Do czasu wydania orzeczenia wniosek można wycofać (§ 6 ust. 6).

Lista kontrolna przed złożeniem

• ☐ wypełniony i podpisany wniosek,
• ☐ zaświadczenie lekarskie wydane nie wcześniej niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku,
• ☐ kopie dokumentacji medycznej: wypisy, wyniki badań, konsultacje,
• ☐ inne dokumenty o funkcjonowaniu na co dzień, np. opinia psychologa, pedagoga, fizjoterapeuty,
• ☐ orzeczenie ZUS lub KRUS – jeśli je masz,
• ☐ poprzednie orzeczenie – jeśli wnioskujesz o kolejne.

Gdzie złożyć wniosek

Wniosek składa się w powiatowym (miejskim) zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności właściwym dla miejsca stałego pobytu w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności (art. 6 ust. 2 ustawy). Decyduje więc miejsce stałego pobytu, a nie adres korespondencyjny.

Według miejsca faktycznego pobytu wniosek składają (art. 6 ust. 3):

• osoby bezdomne,
• osoby przebywające ponad 2 miesiące poza miejscem stałego pobytu ze względów zdrowotnych lub rodzinnych,
• osoby w domach pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia,
• osoby w zakładach karnych i placówkach dla nieletnich.

Komisja – jak wygląda posiedzenie zespołu

Wniosek rozpatruje co najmniej dwuosobowy skład orzekający (§ 7 ust. 1). Zawiadomienie o terminie zespół doręcza najpóźniej 7 dni przed posiedzeniem. W uzasadnionych przypadkach może zawiadomić telefonicznie albo e-mailem (§ 7 ust. 3 i 3a) – dlatego warto podać we wniosku telefon i e-mail.

Na posiedzeniu lekarz – przewodniczący składu bada Cię i sporządza ocenę stanu zdrowia (§ 8 ust. 1). Przy osobie od 16. roku życia skład bierze pod uwagę m.in.:

• wiek, wykształcenie i zawód,
• możliwość powrotu do pracy przez leczenie, rehabilitację lub przekwalifikowanie,
• ograniczenia w samodzielnej egzystencji i życiu społecznym,
• możliwość poprawy funkcjonowania, np. dzięki zaopatrzeniu w sprzęt (§ 3 ust. 2).

Nieobecność. Niestawienie się oznacza pozostawienie sprawy bez rozpoznania (§ 7 ust. 5). Jeżeli w ciągu 14 dni od posiedzenia usprawiedliwisz nieobecność ważnymi przyczynami lub zdarzeniem losowym, zespół wyznaczy nowy termin (§ 7 ust. 6). Trzykrotne niestawienie się – także usprawiedliwione – kończy się pozostawieniem sprawy bez rozpoznania (§ 7 ust. 7).

Badanie w domu. Tadeusz Różewicz w tomie Matka odchodzi zapisał: „Przejście na fotel jest już podróżą”. Kiedy tak wygląda codzienność, wyjazd na komisję bywa niemożliwy – i przepisy to przewidują. Jeżeli długotrwała i nierokująca poprawy choroba uniemożliwia osobiste stawiennictwo, a potwierdza to zaświadczenie lekarskie, badanie przeprowadza się w miejscu pobytu (§ 8 ust. 3). Gdy dokumentacja medyczna wystarcza, lekarz – przewodniczący może wydać ocenę nawet bez badania (§ 8 ust. 4). Poproś lekarza, żeby w zaświadczeniu wyraźnie opisał, dlaczego nie możesz przyjechać.

Stopnie niepełnosprawności

Niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza, że bez pomocy innych osób nie zaspokoisz podstawowych potrzeb życiowych – przede wszystkim samoobsługi, poruszania się i komunikacji (art. 4 ust. 4). Stopień znaczny lub umiarkowany nie wyklucza pracy u zwykłego pracodawcy, jeśli przystosuje on stanowisko albo praca jest zdalna (art. 4 ust. 5).

Symbole przyczyn niepełnosprawności

W orzeczeniu zespół wpisuje nie więcej niż trzy symbole przyczyn niepełnosprawności (art. 6b ust. 3 ustawy). Symbole określa § 32 ust. 2 rozporządzenia:

Symbol ma znaczenie praktyczne – np. przy stopniu umiarkowanym od niego zależy wskazanie do karty parkingowej (zob. niżej).

Wskazania w orzeczeniu, w tym karta parkingowa

Oprócz stopnia i symboli orzeczenie zawiera wskazania (art. 6b ust. 3 ustawy) – dotyczą one w szczególności:

1. odpowiedniego zatrudnienia,
2. szkolenia, w tym specjalistycznego,
3. zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej,
4. uczestnictwa w terapii zajęciowej,
5. zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i pomoce techniczne, które ułatwiają funkcjonowanie,
6. korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji,
7. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby,
8. konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w leczeniu, rehabilitacji i edukacji,
9. spełniania przesłanek do karty parkingowej z art. 8 ust. 3a pkt 1 Prawa o ruchu drogowym.

Przy stopniu umiarkowanym wskazanie do karty parkingowej zespół może stwierdzić tylko przy symbolu 04-O, 05-R, 10-N albo 07-S (art. 6b ust. 3 pkt 9). Jeśli potrzebujesz sprzętu – łóżka, wózka, schodołazu – opisz to w dokumentacji i we wniosku. Wskazanie z pkt 5 dobrze uzasadnia później wniosek o dofinansowanie.

Orzeczenie na stałe czy na czas określony

Zespół ocenia, czy naruszenie sprawności organizmu jest trwałe (według wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy), czy okresowe (poprawa może nastąpić) (§ 3 ust. 4 rozporządzenia). Stopień niepełnosprawności orzeka się na czas określony albo na stałe (§ 3 ust. 5).

• Przy rzadkiej chorobie genetycznej o jednorodnym i niezmiennym przebiegu (z katalogu w załączniku nr 1 do rozporządzenia) albo przy zespole Downa orzeczenie na czas określony wydaje się na co najmniej 7 lat (§ 3 ust. 5a).
• Niepełnosprawność dziecka orzeka się na co najmniej 3 lata, ale nie dłużej niż do 16. urodzin. Przy rzadkiej chorobie genetycznej z katalogu lub zespole Downa – od razu do 16. roku życia (§ 3 ust. 6).

Jeżeli chcesz orzeczenia na stałe, zadbaj, żeby dokumentacja pokazywała trwały charakter schorzenia – np. opinię lekarza o braku rokowań poprawy.

Kolejne orzeczenie i ważność dotychczasowego

• Kiedy złożyć wniosek. Przy orzeczeniu na czas określony wniosek o kolejne składasz najwcześniej 2 miesiące przed upływem ważności (art. 6ba ust. 1 ustawy). Dziecko przechodzące na orzeczenie o stopniu – najwcześniej 3 miesiące przed upływem ważności orzeczenia o niepełnosprawności (art. 6ba ust. 2).
• Ważność do nowego orzeczenia. Jeżeli złożysz wniosek w okresie ważności, dotychczasowe orzeczenie zachowuje ważność do wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia. Najdłużej trwa to do ostatniego dnia 6. miesiąca po dacie ważności (art. 6bb ust. 1). Przewodniczący zespołu wydaje zaświadczenie potwierdzające złożenie wniosku i nowy termin ważności (art. 6bb ust. 3) – przyda się w urzędach i u pracodawcy.
• Zmiana stanu zdrowia. Gdy stan zdrowia się zmieni, możesz w okresie ważności orzeczenia wnioskować o nowe (art. 6ba ust. 3). Jeżeli dokumentacja i badanie nie wskażą zmiany, zespół wyda orzeczenie o odmowie (§ 15 rozporządzenia). Dlatego dołącz dokumenty, które tę zmianę pokazują.

Odwołanie od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności

1. Do zespołu wojewódzkiego – 14 dni. Odwołanie wnosisz za pośrednictwem zespołu powiatowego, który wydał orzeczenie, w 14 dni od doręczenia (§ 16 ust. 1 rozporządzenia). Zespół powiatowy przekazuje je z aktami w 7 dni (§ 16 ust. 2). Jeśli uzna odwołanie w całości za zasadne, sam uchyla lub zmienia orzeczenie (§ 16 ust. 3).
2. Do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych – 1 miesiąc. Od orzeczenia zespołu wojewódzkiego przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 6c ust. 8 ustawy). Wnosi się je na piśmie do zespołu wojewódzkiego albo do protokołu w tym zespole, w terminie miesiąca od doręczenia (art. 477⁹ § 1 k.p.c.).

W odwołaniu wskaż, z czym się nie zgadzasz: stopień, symbol, wskazania, okres ważności albo datę powstania niepełnosprawności. Dołącz dokumentację, której zespół nie miał albo nie uwzględnił.

Co daje orzeczenie

• Dofinansowania z PFRON przez powiat – m.in. do sprzętu rehabilitacyjnego i likwidacji barier technicznych. Zobacz, jak napisać wniosek o dofinansowanie łóżka rehabilitacyjnego i o dofinansowanie schodołazu, a także co zrobić, gdy dostaniesz odmowę dofinansowania.
• Ulga rehabilitacyjna w PIT – orzeczenie jest jednym z dokumentów, które dają do niej prawo. Szczegóły: Ulga rehabilitacyjna – co można odliczyć.
• Legitymacja osoby niepełnosprawnej. Na podstawie prawomocnego orzeczenia zespół wydaje legitymację tradycyjną (na wniosek) albo udostępnia mLegitymację ON w aplikacji mObywatel (art. 6ca ustawy).
• Poziom potrzeby wsparcia. Osoba z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności (albo z orzeczeniem ZUS z art. 5) może ubiegać się o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia w skali 0–100 punktów (art. 4b ustawy). Decyzję wydaje zespół wojewódzki. Jest ona potrzebna m.in. do świadczenia wspierającego z ZUS.

Najczęstsze błędy

1. Zaświadczenie starsze niż 3 miesiące. Termin liczy się do dnia złożenia wniosku.
2. Brak wyników badań. Od 16. roku życia rozpoznania w zaświadczeniu mają być potwierdzone aktualnymi wynikami badań diagnostycznych.
3. Ogólnikowy cel we wniosku. Napisz, do czego potrzebujesz orzeczenia – od tego zależą wskazania.
4. Brak telefonu i e-maila. Zespół może zawiadamiać telefonicznie lub e-mailem. Bez danych kontaktowych łatwiej przegapić termin.
5. Nieusprawiedliwiona nieobecność. Na usprawiedliwienie masz 14 dni od posiedzenia.
6. Wniosek o kolejne orzeczenie po terminie. Złożony po upływie ważności nie przedłuża dotychczasowego orzeczenia. Złóż go w okresie 2 miesięcy przed końcem ważności.

Masz orzeczenie? Sprawdź dofinansowanie sprzętu

Z orzeczeniem możesz ubiegać się o dofinansowanie łóżka rehabilitacyjnego, schodołazu czy materaca przeciwodleżynowego. Dobierzemy sprzęt do potrzeb opisanych w orzeczeniu, przygotujemy fakturę pro forma i bezpłatnie pomożemy z wnioskiem.

Sprawdź dofinansowania

Tel. 12 311 07 36, dofinansowania@x-reh.pl

Pytania i odpowiedzi