Schodołaz pomaga przetransportować osobę z ograniczoną mobilnością po schodach, ale samo rozróżnienie na model gąsienicowy i kroczący nie wystarcza do podjęcia właściwej decyzji. Urządzenie musi pasować do schodów, podestów, wózka, masy użytkownika oraz możliwości operatora.
Schodołaz gąsienicowy zwykle sprawdza się na prostych biegach schodów z odpowiednio dużą przestrzenią manewrową. Model kroczący pokonuje stopnie pojedynczo i, zależnie od konstrukcji, może być rozważany przy bardziej wymagającym układzie klatki schodowej. Ostateczny wybór zawsze powinien jednak wynikać z parametrów konkretnego modelu i oceny miejsca użytkowania.
Dlaczego schodołazu nie należy wybierać wyłącznie na podstawie ceny?
Zakup schodołazu jest decyzją podejmowaną na wiele lat. Porównanie samych cen może prowadzić do wyboru urządzenia, które ma odpowiedni udźwig, ale nie mieści się na podeście, nie współpracuje z używanym wózkiem albo jest zbyt trudne do przewożenia samochodem.
Przed wyborem trzeba odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań:
- jaki kształt mają schody,
- ile miejsca znajduje się na dolnym i górnym podeście,
- czy pomiędzy biegami występują spoczniki,
- jaka jest szerokość, wysokość i głębokość stopni,
- z jakiego wózka korzysta użytkownik,
- jaka jest łączna masa użytkownika, wózka i przewożonego wyposażenia,
- kto będzie obsługiwał urządzenie,
- czy schodołaz będzie regularnie przewożony.
Jeżeli któryś z tych elementów zostanie pominięty, nawet technicznie zaawansowany model może nie odpowiadać rzeczywistym warunkom.
Jak działa schodołaz gąsienicowy?
Schodołaz gąsienicowy porusza się po biegu schodów za pomocą gąsienic. Podczas pracy powierzchnia gąsienicy pozostaje w kontakcie ze stopniami, a zamocowany wózek jest transportowany po wyznaczonym torze.
Taka konstrukcja może dobrze sprawdzić się na prostych schodach, o ile ich nachylenie, szerokość oraz przestrzeń na podestach mieszczą się w zakresie określonym przez producenta.
Zalety schodołazu gąsienicowego
Do najważniejszych zalet tej konstrukcji należą:
- stabilne prowadzenie na prostym biegu schodów,
- możliwość transportowania użytkownika na jego wózku, jeżeli wózek jest zgodny z systemem mocowania,
- ograniczenie konieczności balansowania urządzeniem podczas przejazdu po schodach,
- możliwość zastosowania w domu albo placówce, zależnie od wybranego modelu.
Przykładem jest schodołaz gąsienicowy LG 2004. Według aktualnej karty produktu urządzenie jest przeznaczone do schodów prostych. Minimalna szerokość klatki schodowej wynosi 77 cm, a minimalny podest manewrowy ma 98 x 98 cm dla układu typu L oraz 98 x 170 cm dla układu typu U.
LG 2004 ma masę 58 kg i występuje w wariancie o dopuszczalnym obciążeniu 130 kg albo opcjonalnie 150 kg. Pokazuje to, dlaczego nie można przyjmować jednego, ogólnego limitu masy dla wszystkich schodołazów.
Ograniczenia konstrukcji gąsienicowej
Schodołaz gąsienicowy potrzebuje miejsca do ustawienia urządzenia przed pierwszym stopniem oraz do wykonania manewru na podeście. Trudność mogą stanowić schody zabiegowe, bardzo wąskie spoczniki, nierówne stopnie albo drzwi znajdujące się bezpośrednio przy końcu biegu.
Trzeba także sprawdzić dopuszczalne nachylenie schodów, sposób mocowania konkretnego wózka, szerokość całego zestawu, wysokość i kształt oparcia wózka, możliwość przechowywania urządzenia oraz sposób jego przewożenia.
Jak działa schodołaz kroczący?
Schodołaz kroczący pokonuje schody stopień po stopniu. Zamiast długiej gąsienicy wykorzystuje mechanizm kroczący, który podnosi i przemieszcza urządzenie pomiędzy kolejnymi stopniami.
W tej grupie występują zarówno modele z własnym krzesełkiem, jak i urządzenia przeznaczone do połączenia z wózkiem. Różnice pomiędzy poszczególnymi modelami są znaczące, dlatego nie można zakładać, że każdy schodołaz kroczący pasuje do tych samych schodów i wózków.
Zalety schodołazu kroczącego
Zależnie od modelu konstrukcja krocząca może oferować:
- możliwość pracy na bardziej złożonym układzie schodów,
- mniejsze wymagania dotyczące szerokości klatki,
- własne krzesełko albo mocowanie wózka,
- możliwość rozłożenia urządzenia na części,
- wybór różnych zakresów dopuszczalnego obciążenia.
Przykładem modelu z własnym siedziskiem jest schodołaz kroczący z krzesełkiem LG 2020. Jego dopuszczalne obciążenie wynosi 160 kg, masa całkowita 51,2 kg, minimalna szerokość klatki schodowej 58 cm, minimalna głębokość stopnia 18 cm, a maksymalna wysokość stopnia 23 cm. Parametry dotyczą tego konkretnego modelu i nie powinny być automatycznie przenoszone na inne urządzenia.
Innym rozwiązaniem jest schodołaz kroczący GECKO, przeznaczony do współpracy z wózkiem. Model ma minimalną szerokość klatki 62 cm i dopuszczalne obciążenie 160 kg albo opcjonalnie 180 kg. Wymagana głębokość stopnia wynosi co najmniej 20 cm, a obsługiwana wysokość stopni mieści się w zakresie od 10 do 24 cm.
Jeżeli ważna jest niższa masa urządzenia, warto porównać również schodołaz kroczący z mocowaniem S-MAX. Karta produktu podaje masę 22 kg i maksymalną ładowność 135 kg. Wersję oraz sposób mocowania należy dobrać do konkretnego wózka.
Schodołaz kroczący z krzesełkiem LG 2020
Ograniczenia schodołazu kroczącego
Model kroczący nie jest automatycznie właściwy dla każdych wąskich lub krętych schodów. Nadal trzeba sprawdzić wysokość i głębokość stopni, szerokość biegu, przestrzeń do zmiany kierunku oraz wymagania producenta.
Znaczenie ma również sposób obsługi. Operator powinien przejść szkolenie i nauczyć się prawidłowego ustawiania urządzenia względem krawędzi stopnia. Nie należy zakładać, że podobny wygląd panelu lub uchwytów oznacza identyczną obsługę różnych modeli.
Schodołaz gąsienicowy czy kroczący - najważniejsze różnice
| Kryterium | Schodołaz gąsienicowy | Schodołaz kroczący |
|---|---|---|
| Sposób poruszania | Gąsienice przesuwają się po biegu schodów | Mechanizm pokonuje kolejne stopnie |
| Typ schodów | Najczęściej proste biegi zgodne z wymaganiami modelu | Możliwe bardziej złożone układy, zależnie od modelu |
| Podest | Potrzebna przestrzeń do ustawienia i obrócenia zestawu | Wymagana przestrzeń określona dla konkretnego urządzenia |
| Sposób przewozu osoby | Najczęściej na zamocowanym wózku | Własne krzesełko albo mocowanie wózka |
| Masa urządzenia | Zwykle większa, ale zależna od modelu | Bardzo zróżnicowana |
| Obsługa | Wymaga przeszkolonego operatora | Wymaga przeszkolonego operatora |
| Transport samochodem | Zależy od masy i możliwości rozłożenia | Zależy od konstrukcji i masy poszczególnych elementów |
Tabela wskazuje podstawowe różnice konstrukcyjne. Nie zastępuje sprawdzenia instrukcji, parametrów technicznych ani prezentacji konkretnego urządzenia.
Jak zmierzyć schody przed wyborem schodołazu?
Prawidłowe pomiary są jednym z najważniejszych etapów wyboru. Informacja, że schody są wąskie lub strome, nie wystarcza do potwierdzenia zgodności urządzenia.
- Szerokość biegu schodów w najwęższym miejscu, z uwzględnieniem poręczy.
- Wysokość stopni, szczególnie jeśli stopnie nie są jednakowe.
- Głębokość stopni mierzonych w miejscu, po którym będzie poruszał się schodołaz.
- Liczbę stopni na każdym biegu.
- Nachylenie schodów, jeżeli wymaga tego karta urządzenia.
- Wymiary dolnego i górnego podestu.
- Wymiary spoczników pomiędzy biegami.
- Kształt klatki schodowej, w tym kierunek skrętu.
- Położenie drzwi, poręczy, grzejników i innych przeszkód.
- Dostęp do miejsca przechowywania i ładowania urządzenia.
Warto również przygotować zdjęcia całej klatki schodowej, wykonane od dołu, od góry i na każdym podeście. Pojedyncze zdjęcie stopnia zwykle nie pokazuje przestrzeni potrzebnej do wykonania manewru.
Wózek, masa użytkownika i operator - co trzeba sprawdzić?
Dopuszczalne obciążenie urządzenia nie zawsze oznacza wyłącznie masę użytkownika. Przed zakupem należy sprawdzić definicję obciążenia w instrukcji danego modelu i uwzględnić wózek oraz elementy przewożone razem z użytkownikiem.
Znaczenie mają również konstrukcja ramy, szerokość wózka, kształt oparcia, położenie kół i możliwość zastosowania właściwych uchwytów. Określenie uniwersalne mocowanie nie powinno zastępować rzeczywistej kontroli zgodności.
Modele z własnym krzesełkiem, takie jak LG 2020, nie wymagają mocowania całego wózka. Użytkownik musi jednak zostać przeniesiony pomiędzy wózkiem a siedziskiem urządzenia. Trzeba ocenić, czy taki sposób będzie odpowiedni w danej sytuacji.
Nie można pominąć operatora. Osoba obsługująca powinna mieć możliwość utrzymania właściwej pozycji, sterowania urządzeniem i reagowania w sytuacji wymagającej zatrzymania. Szkolenie powinno obejmować jazdę w górę i w dół, wjazd na pierwszy stopień, zjazd z ostatniego stopnia oraz manewrowanie na płaskiej powierzchni.
Jaki schodołaz wybrać w konkretnych warunkach?
Proste schody i odpowiednio duże podesty
W takim miejscu można rozważyć schodołaz gąsienicowy. Przed wyborem należy porównać szerokość schodów, nachylenie, powierzchnię manewrową oraz zgodność mocowania z używanym wózkiem.
Wąska lub bardziej złożona klatka schodowa
Warto sprawdzić modele kroczące, ale nie należy opierać decyzji wyłącznie na rodzaju mechanizmu. Na przykład LG 2020 wymaga minimalnej szerokości klatki 58 cm, a GECKO 62 cm. Różnią się także wymaganiami dotyczącymi stopni i podestów.
Użytkownik nie może pozostać na swoim wózku
Można rozważyć schodołaz z własnym krzesełkiem. Trzeba wtedy uwzględnić możliwość wykonania transferu, wymiary siedziska, podparcie użytkownika i sposób zabezpieczenia podczas przejazdu.
Użytkownik powinien być przewożony na własnym wózku
Potrzebny będzie model z odpowiednim mocowaniem. Przed zakupem należy podać dokładny model wózka, jego wymiary i zdjęcia konstrukcji.
Urządzenie będzie często przewożone samochodem
Należy porównać nie tylko masę całkowitą, ale również możliwość rozłożenia urządzenia, masę poszczególnych części oraz wymiary bagażnika. Lekki model może być wygodniejszy w transporcie, ale nadal musi odpowiadać schodom, wózkowi i wymaganej ładowności.
Najczęstsze błędy przy wyborze schodołazu
- zakup bez dokładnego pomiaru schodów i podestów,
- nieuwzględnienie poręczy albo drzwi ograniczających manewr,
- porównywanie wyłącznie cen,
- pominięcie masy wózka i wyposażenia,
- założenie, że każdy model pasuje do każdego wózka,
- wybór na podstawie pojedynczego zdjęcia klatki schodowej,
- nieuwzględnienie transportu i przechowywania urządzenia,
- zakup bez prezentacji oraz szkolenia operatora.
Informacje zamieszczone w poradniku pomagają zawęzić wybór, ale nie zastępują instrukcji producenta ani sprawdzenia urządzenia w rzeczywistych warunkach.
Podsumowanie - schodołaz gąsienicowy czy kroczący?
Schodołaz gąsienicowy może być dobrym rozwiązaniem na prostych schodach z odpowiednią szerokością i wystarczającymi podestami. Model kroczący może oferować większą elastyczność na bardziej wymagających klatkach, ale jego zastosowanie również zależy od parametrów stopni, przestrzeni manewrowej i konstrukcji urządzenia.
Najpierw należy zmierzyć schody, następnie sprawdzić wózek, łączną masę, potrzeby użytkownika i możliwości operatora. Dopiero później można porównywać konkretne modele.
W kategorii schodołazy dla osób z niepełnosprawnością można porównać dostępne konstrukcje gąsienicowe i kroczące. Jeśli potrzebujesz pomocy we wstępnym wyborze, skontaktuj się z zespołem X-REH i prześlij wymiary oraz zdjęcia schodów, informacje o wózku, masie użytkownika i planowanym sposobie korzystania z urządzenia.
Autor: Zespół X-REH. Artykuł ma charakter informacyjny. Ostateczny dobór powinien uwzględniać instrukcję producenta, ocenę miejsca użytkowania oraz szkolenie operatora.
