Bon senioralny 2026 – co daje, kto dostanie i jak złożyć wniosek

Stan prawny na 20.10.2026 r. · Konsultacja prawna: Kancelaria Adwokacka GTWS

Co to jest bon senioralny

Bon senioralny wprowadziła ustawa z 11.06.2026 r. o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej. Szczegóły określa rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie Programu Bonu Senioralnego na lata 2026–2028, które obowiązuje od 30.09.2026 r. Program realizują gminy jako zadanie zlecone, a pieniądze pochodzą z budżetu państwa (art. 24 i 29 ustawy).

Bon to usługi wsparcia w domu seniora. Nie jest wypłacany do ręki, a senior nie płaci za te usługi (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). Usługi obejmują przede wszystkim (art. 25 ustawy):

• pomoc w codziennych czynnościach – ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków, poruszaniu się, sprzątaniu,
• opiekę higieniczno-pielęgnacyjną,
• wsparcie w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych, np. przy wizytach u lekarza,
• kontakty z otoczeniem, w tym aktywizację intelektualną lub ruchową.

Zakres usług i sposób ich świadczenia odpowiadają standardowi usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania (§ 6 rozporządzenia).

Kto może dostać bon

Dochód liczy się tak jak w świadczeniach rodzinnych – w uproszczeniu: emerytura i inne przychody po odliczeniu podatku i składek. Czy liczy się też dochód męża lub żony, wyjaśniamy w części nasze stanowisko. Kwota 3’410 PLN rośnie co roku od 1 marca o wskaźnik waloryzacji emerytur. Nową kwotę ogłasza się w „Monitorze Polskim” do końca lutego (art. 26 ust. 2).

Rodzina. Rozporządzenie mówi o braku opiekuna faktycznego, który może zapewnić wsparcie. Samo to, że senior ma dzieci, nie przekreśla więc wniosku. Gmina ocenia, czy ktoś rzeczywiście jest w stanie mu pomóc. Może w tym celu porozmawiać z seniorem i domownikami albo odwiedzić go w domu (§ 3 ust. 6).

Kto nie dostanie bonu

Bon nie przysługuje seniorowi, jeżeli (art. 27 ust. 1 ustawy):

• na seniora ustalono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego albo zasiłku dla opiekuna – liczy się sama decyzja, a nie to, czy świadczenie jest akurat wypłacane,
• senior korzysta ze świadczenia wspierającego,
• korzysta ze specjalistycznych usług opiekuńczych w ośrodku wsparcia,
• korzysta z usług opiekuńczych albo asystencji osobistej finansowanych z programów rządowych lub resortowych,
• mieszka w domu pomocy społecznej, zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym albo innej placówce całodobowej,
• korzysta z instytucjonalnej opieki dziennej.

Wyjątek: krótkie korzystanie z usług lub opieki wymienionych w art. 27 ust. 1 pkt 2 – np. pobytu w DPS, ZOL albo opieki dziennej – nie wyklucza bonu, jeśli ma charakter doraźny i jednorazowo trwa nie dłużej niż 14 dni, np. krótki pobyt wytchnieniowy (art. 27 ust. 2). Wyjątek nie dotyczy ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego ani zasiłku dla opiekuna.

Ile godzin opieki daje bon

Wartość bonu to stawka za godzinę pracy opiekuna pomnożona przez liczbę godzin w miesiącu. Nie może przekroczyć 2’500 PLN miesięcznie (§ 9 ust. 3 rozporządzenia). Stawkę ustala wojewoda – jednakowo dla wszystkich gmin w województwie, ale nie wyżej niż 48 PLN za godzinę (§ 9 ust. 1–2).

Tabela to orientacyjne przeliczenie przy pełnych godzinach – limit, a nie gwarancja. Konkretny wymiar godzin i dni w tygodniu określa umowa z gminą (§ 2 ust. 4).

Wniosek krok po kroku

1. Zapytaj w gminie, czy realizuje program. Najpierw bon trafia do gmin, w których dotąd nie było publicznych usług opiekuńczych dla seniorów albo korzystało z nich najwyżej 10 osób, a potem do gmin, w których najszybciej przybywa seniorów (art. 28 ustawy). W 2026 r. gminy zgłaszały zapotrzebowanie tylko na IV kwartał (§ 11 rozporządzenia).
2. Złóż wniosek w gminie – zwykle w ośrodku pomocy społecznej albo centrum usług społecznych. Wniosek podpisuje senior, jego przedstawiciel ustawowy albo pełnomocnik (§ 3 ust. 1). Pomóc w złożeniu może więc np. córka lub syn z pełnomocnictwem.
3. Opisz potrzeby. Wniosek zawiera m.in. dane seniora, adres, pod którym mają być świadczone usługi, informacje potwierdzające spełnienie warunków i wskazanie, z czym senior sobie nie radzi (§ 3 ust. 1).
4. Dołącz dokumenty dochodu z 3 ostatnich miesięcy, np. decyzję o waloryzacji emerytury lub wyciągi (§ 3 ust. 2).
5. Uzupełnij braki w terminie. Gmina wyznacza na to co najmniej 7 dni. Po bezskutecznym upływie terminu wniosek zostaje bez rozpoznania (§ 3 ust. 3).
6. Wywiad i wizyta. Gmina może porozmawiać z seniorem i domownikami oraz odwiedzić go w domu (§ 3 ust. 6).
7. Kwalifikacja – do 30 dni od złożenia kompletnego wniosku. Do tego terminu nie wlicza się opóźnień z winy wnioskodawcy ani z przyczyn niezależnych od gminy. Wynik gmina przekazuje na piśmie (§ 3 ust. 4 i 7).
8. Umowa. Gdy przyjdzie kolej seniora, gmina przesyła ofertę umowy. Trzeba ją podpisać w ciągu 21 dni od doręczenia – inaczej senior zostaje skreślony z listy (§ 2 ust. 7).

Umowa określa m.in. zakres usług, liczbę godzin w miesiącu i dni w tygodniu, zasady doboru opiekunów, sposób potwierdzania wykonanych usług i zgłaszania nieprawidłowości. Zawiera się ją najdłużej do końca roku kalendarzowego (§ 2 ust. 4–5).

Kolejka – kto ma pierwszeństwo

Zygmunt Bauman przypomina w Płynnych czasach starożytną maksymę: „Jeżeli pragniesz pokoju, dbaj o sprawiedliwość”. W bonie senioralnym ta sprawiedliwość ma konkretny kształt, bo pieniędzy jest mniej niż chętnych:

• pierwszeństwo mają seniorzy o najwyższym poziomie niezaspokojonych potrzeb, a przy równych potrzebach – starsi (§ 2 ust. 6),
• gmina prowadzi listę zakwalifikowanych i aktualizuje ją co najmniej raz w miesiącu (§ 2 ust. 8),
• o skreśleniu z listy gmina informuje na piśmie, z uzasadnieniem (§ 2 ust. 9),
• po zmianie stanu zdrowia lub sytuacji życiowej senior może poprosić o ponowną kwalifikację (§ 2 ust. 10).

Jeśli stan seniora się pogorszy, warto od razu zgłosić to w gminie – może to przesunąć go wyżej na liście.

Kto przychodzi do seniora

Usługi może świadczyć sama gmina, jej ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych. Gmina może je też zlecić – po otwartym naborze – organizacji pozarządowej, przedsiębiorstwu społecznemu, kołu gospodyń wiejskich albo firmie zajmującej się opieką nad osobami starszymi (§ 4 rozporządzenia).

Osoba wykonująca usługi musi mieć przygotowanie odpowiednie do zadań. Stosuje się do niej wymagania z art. 50 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). Musi więc:

• być pełnoletnia,
• nie być członkiem rodziny seniora ani jego małżonkiem, wstępnym czy zstępnym mieszkającym osobno,
• złożyć oświadczenie o zdolności psychofizycznej do świadczenia usług,
• mieć ukończone szkolenie z pierwszej pomocy.

Opiekun nie może w ramach bonu pomagać innym domownikom, chyba że to drugi senior, który też ma umowę o bon (§ 7 ust. 3).

Bon a inne formy pomocy

Wszystkie źródła pomocy dla osoby niesamodzielnej opisujemy w artykule Opieka nad osobą leżącą w domu – co przysługuje. Kiedy świadczenie wspierające opłaca się bardziej niż pielęgnacyjne – i dlaczego wyklucza bon – liczymy w artykule Świadczenie wspierające czy pielęgnacyjne.

Wątpliwości – nasze stanowisko

Zasady bonu opisujemy wyżej tak, jak brzmią. Przepisy są jednak nowe i w trzech miejscach zostawiają pole do interpretacji – oto, jak je oceniamy.

1. Liczy się dochód seniora, a nie małżonka. Ustawa mówi o średnim miesięcznym dochodzie seniora z 3 miesięcy przed wnioskiem (art. 26 ust. 1 pkt 3). Odsyła przy tym do ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale tylko do definicji z art. 3 pkt 1, która określa, co jest dochodem. Nie odsyła do „dochodu rodziny”, czyli sumy dochodów wszystkich jej członków. Naszym zdaniem emerytura męża czy żony nie wchodzi więc do limitu 3’410 PLN, nawet jeśli małżonkowie mieszkają razem.

W praktyce dołącz do wniosku dokumenty własnego dochodu. Jeśli gmina zażąda dokumentów dochodu małżonka, poproś o wskazanie przepisu, na którym się opiera.

2. Bon można łączyć ze zwykłymi usługami opiekuńczymi z MOPS. Bonu nie dostanie senior, który korzysta z usług opiekuńczych finansowanych z programów rządowych lub resortowych (art. 27 ust. 1). Usług przyznanych przez ośrodek pomocy społecznej na zwykłych zasadach ustawa w tym wykazie nie wymienia. Warunek niezaspokojonych potrzeb dotyczy niesamodzielności i braku opiekuna faktycznego, a nie tego, czy senior korzysta już z innej pomocy (§ 3 ust. 5 rozporządzenia). Do tego gmina realizująca program nie zmniejsza dotychczasowych usług opiekuńczych (§ 8 ust. 9). Uważamy, że bon ma uzupełniać usługi z MOPS, a nie je zastępować. Gmina może jednak tak ustalić zakres obu form pomocy, żeby nie obejmowały tych samych godzin.

W praktyce wpisz we wniosku, ile godzin usług już masz i z czym nadal sobie nie radzisz. Zapytaj też w ośrodku, czy Twoje obecne usługi są finansowane z programu rządowego – wtedy bonu nie dostaniesz.

3. Odmowa bonu powinna mieć uzasadnienie. Bon „może być przyznany” (art. 26 ust. 1), a gmina przyznaje go w umowie. Wynik kwalifikacji przekazuje na piśmie (§ 3 ust. 7), ale przepisy nie mówią, co to pismo ma zawierać ani czy można się od niego odwołać. Uzasadnienia rozporządzenie wymaga wprost przy skreśleniu z listy (§ 2 ust. 9). Naszym zdaniem odmowa kwalifikacji też powinna wskazywać powody. Bez nich senior nie wie, co wykazać w kolejnym wniosku, a od oceny potrzeb zależy też miejsce w kolejce (§ 2 ust. 6).

W praktyce poproś gminę na piśmie o powody odmowy i o informację, jak oceniła Twoje potrzeby. Gdy stan zdrowia się pogorszy, złóż nowy wniosek i dołącz aktualną dokumentację medyczną.

Bezpieczna łazienka – gdy opiekunka pomaga w higienie

Opieka higieniczna to jedna z głównych usług w ramach bonu. Sam bon nie finansuje jednak zakupu sprzętu – to wyłącznie usługi opiekuńcze. Sprzęt możesz sfinansować z innych źródeł, np. z NFZ na zlecenie albo z PFRON. Kilka prostych sprzętów sprawia, że kąpiel i toaleta są bezpieczniejsze dla seniora i mniej obciążające dla opiekunki:

Stołek prysznicowy z oparciem S-O

Pozwala myć się na siedząco, co zmniejsza ryzyko poślizgnięcia.

• regulacja wysokości siedziska 40–58 cm,
• antypoślizgowe stopki,
• obciążenie do 115 kg.

Poręcz łazienkowa uchylna MPU 76

Mocowana na stałe do ściany przy toalecie, ułatwia wstawanie i siadanie.

• uchylna – można ją podnieść, gdy przeszkadza,
• długość 76 cm (dostępna też 55 cm),
• obciążenie do 120 kg.

Nasadka toaletowa z poręczami

Podwyższa sedes, więc siadanie i wstawanie wymaga mniej siły.

• trzy wysokości: 6, 10 lub 15 cm,
• odchylane, zdejmowane podłokietniki – ułatwiają przesiadanie z wózka,
• obciążenie do 120 kg.

Więcej rozwiązań znajdziesz w kategorii łazienka bez barier i we wpisie Profilaktyka upadków seniorów.

Doradzimy, jak urządzić łazienkę seniora i przygotujemy fakturę pro forma do wniosku o dofinansowanie z PFRON. Tel. 12 311 07 36, biuro@x-reh.pl

Pytania i odpowiedzi