Odmowa dofinansowania z PFRON – jak się odwołać? Wzór odwołania i ponaglenia

Stan prawny na 20.10.2026 r. · Aktualizacja: 20.10.2026 r. · Konsultacja prawna: Kancelaria Adwokacka GTWS

Ten poradnik dotyczy dofinansowań, które przyznaje powiat ze środków PFRON na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i rozporządzenia z 25.06.2002 r. w sprawie zadań powiatu finansowanych z PFRON. Chodzi m.in. o likwidację barier technicznych, architektonicznych i w komunikowaniu się, zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze – zarówno dla osób z niepełnosprawnością, jak i dla gabinetów i innych podmiotów prowadzących rehabilitację. Te same reguły proceduralne dotyczą odmowy dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego.

Odmowa to decyzja – nawet gdy PCPR pisze „informacja”

Rozporządzenie mówi tylko, że właściwa jednostka organizacyjna samorządu – w praktyce PCPR albo MOPS – rozpatruje kompletny wniosek w 30 dni i w terminie 7 dni od jego rozpatrzenia „informuje wnioskodawcę o sposobie rozpatrzenia wniosku” (§ 12 ust. 3a i 3b). Na tym słowie wiele PCPR i MOPS opiera praktykę: zamiast decyzji wysyłają pismo o negatywnym rozpatrzeniu wniosku – bez podstawy prawnej i bez pouczenia o odwołaniu. Wnioskodawca zostaje wtedy z odmową, od której – jak sugeruje pismo – nie ma się do kogo odwołać.

Tak nie jest. W sprawach nieuregulowanych w ustawie o rehabilitacji stosuje się kodeks postępowania administracyjnego (art. 66 ust. 1 ustawy), a organ załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że kodeks stanowi inaczej (art. 104 § 1 k.p.a.). Sądy administracyjne od lat wyciągają z tego jednoznaczny wniosek:

Za tym stoją konkretne normy konstytucyjne. Każda strona ma prawo do zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji), a postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 k.p.a.). Osobom z niepełnosprawnością władze publiczne udzielają pomocy zgodnie z ustawą (art. 69 Konstytucji), a każdy ma prawo do rozpatrzenia sprawy przez sąd (art. 45 ust. 1). Odpowiedź PCPR w formie „informacji” odbiera wnioskodawcy wszystkie te gwarancje naraz: nie ma od czego się odwołać, SKO nie ma czego skontrolować, a sąd – czego uchylić. Dlatego sądy traktują taką praktykę jako bezczynność organu, a w części spraw – jako bezczynność z rażącym naruszeniem prawa.

To samo dotyczy sytuacji, w której powiat przyznaje mniej, niż wnioskowałeś. W części, której nie przyznał, jest to odmowa – a odmowa wymaga decyzji. Dopiero po decyzji o przyznaniu dofinansowania zawiera się umowę ze starostą albo prezydentem miasta (§ 14 ust. 1 rozporządzenia).

Kto rozstrzyga: starosta, a nie PCPR

Powiatowe centrum pomocy rodzinie to jednostka organizacyjna powiatu. Wykonuje zadania pomocy społecznej (art. 112 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej) i realizuje zadania powiatu z ustawy o rehabilitacji – w tym dofinansowania z PFRON (art. 35a ust. 1 pkt 7 i ust. 2 pkt 1). PCPR przyjmuje wnioski, sprawdza je i przygotowuje rozstrzygnięcie. Nie jest jednak organem, który rozstrzyga sprawę. W indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do powiatu decyzje wydaje starosta (art. 38 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym). W mieście na prawach powiatu – prezydent miasta (art. 2 pkt 9 ustawy o rehabilitacji), a zadania PCPR wykonuje tam zwykle MOPS albo MOPR.

Starosta może upoważnić do wydawania decyzji w swoim imieniu wicestarostę, członków zarządu powiatu, pracowników starostwa, powiatowych służb, inspekcji i straży oraz kierowników jednostek organizacyjnych powiatu (art. 38 ust. 2). Dyrektor PCPR jako kierownik jednostki może więc dostać takie upoważnienie. Krąg osób jest jednak zamknięty – NSA podkreślił, że starosta „nie może udzielić upoważnienia do wydawania decyzji osobom niewymienionym” w tym przepisie (wyrok z 26.07.2023 r., I OSK 640/21). Ustawa nie wymienia zastępców kierowników jednostek ani pracowników PCPR. PCPR powołują się czasem na ustawę o pomocy społecznej, która pozwala upoważnić także innych pracowników centrum (art. 112 ust. 5). Ten przepis dotyczy jednak indywidualnych spraw z zakresu pomocy społecznej, a dofinansowania z PFRON to zadania z ustawy o rehabilitacji.

Na co patrzeć w piśmie, które dostałeś:

• ☐ czy wskazuje organ – „Starosta …” albo „Prezydent Miasta …”, a nie samo „Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie” (art. 107 § 1 pkt 1 k.p.a.),
• ☐ kto je podpisał i czy powołuje upoważnienie – decyzja zawiera podpis z imieniem, nazwiskiem i stanowiskiem pracownika upoważnionego do jej wydania (art. 107 § 1 pkt 8); formuła „z up. Starosty” z numerem i datą upoważnienia,
• ☐ czy podaje podstawę prawną i rozstrzygnięcie – konkretny przepis, a nie ogólne „zgodnie z zasadami”,
• ☐ czy ma uzasadnienie faktyczne i prawne – jakie fakty organ ustalił, na jakich dowodach się oparł i dlaczego (art. 107 § 3),
• ☐ czy zawiera pouczenie o odwołaniu – do jakiego organu i w jakim terminie (art. 107 § 1 pkt 7).

Sądy oceniały już pisma, które tych elementów nie miały. Pismo kierownika działu MOPS o odmowie dofinansowania sprzętu nie było decyzją – WSA we Wrocławiu stwierdził bezczynność i przewlekłość prezydenta miasta z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył grzywnę (wyrok z 7.11.2024 r., III SAB/Wr 22/24; NSA oddalił skargę kasacyjną, I GSK 285/25). W sprawie fizjoterapeuty, któremu dyrektor PCPR odmówił dofinansowania sprzętu zwykłym pismem, bo rada powiatu nie zaplanowała tego zadania, WSA w Łodzi stwierdził bezczynność starosty z rażącym naruszeniem prawa i również wymierzył grzywnę (wyrok z 5.08.2025 r., I SAB/Łd 5/25). WSA w Opolu w podobnej sprawie zobowiązał starostę do wydania decyzji w 30 dni (wyrok z 18.03.2026 r., I SAB/Op 77/25).

Masz prawo wglądu w akta sprawy i robienia z nich notatek i kopii – także po zakończeniu postępowania (art. 73 § 1 k.p.a.). Jeśli pismo nie wskazuje upoważnienia, zażądaj jego okazania albo dołączenia do akt – w ponagleniu albo odwołaniu.

Uznanie administracyjne to nie dowolność

Dofinansowanie z PFRON nie jest świadczeniem, które przysługuje automatycznie. Zadania z rozporządzenia „mogą być finansowane” ze środków Funduszu (§ 2), a wysokość dofinansowania wynosi „do” określonego procentu kosztów (§ 13). Powiat ma więc swobodę – ale w granicach prawa. WSA w Krakowie zauważył, że przepisy o ocenie wniosków mają ogólny charakter i pozostawiają organom duży zakres swobody; właśnie dlatego tak ważna jest kontrola sądowa (III SAB/Kr 65/24).

Uznanie dotyczy wyboru rozstrzygnięcia, i to dopiero po wyjaśnieniu sprawy. Organ musi dokładnie wyjaśnić stan faktyczny (art. 7 k.p.a.), zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1), ocenić go na podstawie całokształtu (art. 80) i wyjaśnić w uzasadnieniu, dlaczego rozstrzygnął tak, a nie inaczej (art. 107 § 3). Ma działać w sposób budzący zaufanie, kierując się bezstronnością i równym traktowaniem (art. 8 § 1), a przed decyzją – dać Ci możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i wskazać przesłanki zależne od Ciebie, których nie wykazałeś (art. 10 § 1 i art. 79a § 1).

Najczęstszy argument odmowy to „brak środków”. Sam w sobie nie wystarcza. WSA w Szczecinie uchylił decyzje odmawiające dofinansowania z powodu braku pieniędzy (wyrok z 5.08.2026 r., I SA/Sz 283/26). Wskazał, że organy powinny wyjaśnić w uzasadnieniu m.in.:

• „jakie były kryteria podziału środków z PFRON”,
• „jaką przyjęto hierarchię potrzeb osób niepełnosprawnych”,
• jakie było wcześniejsze i prognozowane zapotrzebowanie lokalnej społeczności.

Pominięcie tych zagadnień sąd ocenił jako dokonane „w sposób arbitralny, dowolny”. Podobnie z kryteriami pierwszeństwa: WSA we Wrocławiu uznał, że rada powiatu nie miała kompetencji do określenia zasad i kryteriów pierwszeństwa w dostępie do dofinansowania turnusu rehabilitacyjnego, i uchylił decyzje starosty i SKO (wyrok z 22.04.2026 r., III SA/Wr 486/25).

W praktyce widzimy powtarzające się uchybienia. Każde z nich to argument w odwołaniu:

1. Odmowa bez postępowania. Brak wezwania do uzupełnienia braków, choć rozporządzenie wymaga poinformowania o uchybieniach w 10 dni i daje 30 dni na ich usunięcie (§ 12 ust. 3), a potem odmowa „bo wniosek był niekompletny”.
2. Wymogi spoza przepisów. Np. żądanie wykazania, że gabinet działa „wyłącznie” na rzecz osób z niepełnosprawnością – rozporządzenie wymaga działalności „związanej z rehabilitacją osób niepełnosprawnych” (§ 5 ust. 1 pkt 2).
3. Zasady zarządu powiatu zamiast przepisów. Wewnętrzne zasady nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 Konstytucji) i nie mogą odbierać uprawnień, które daje rozporządzenie.
4. „Brak środków” bez liczb. Bez wskazania, ile pieniędzy przeznaczono na zadanie, jak je rozdysponowano i według jakich kryteriów.
5. Ocena według zasad z niewłaściwego roku. Wniosek składa się do 30 listopada roku poprzedzającego realizację zadań (§ 12 ust. 1), a mimo to bywa oceniany według zasad i pieniędzy roku, w którym go złożono.
6. Brak zawiadomienia przed decyzją. Motyw odmowy pojawia się dopiero w piśmie kończącym sprawę (art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a.).

Zbigniew Herbert w Labiryncie nad morzem opisuje drogę przez „mury urzędów” i „cerberów za biurkami, wahających się czy przybić magiczną pieczęć”. W sprawach PFRON nie powinno być miejsca na takie wahanie: przepisy mówią, kto rozstrzyga, w jakiej formie i co musi znaleźć się w uzasadnieniu.

Co zrobić – zależnie od tego, co dostałeś

Nie idź od razu do sądu. Skargę do WSA można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia – odwołania albo ponaglenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Skargę złożoną bezpośrednio na „informację” MOPS sąd odrzucił, wskazując, że brak pouczenia nie zwalnia z odwołania. Może natomiast uzasadniać wniosek o przywrócenie terminu do odwołania (WSA w Gdańsku, postanowienie z 16.07.2025 r., I SA/Gd 45/25). Prośbę o przywrócenie terminu składa się w 7 dni od ustania przyczyny uchybienia i jednocześnie wnosi się odwołanie (art. 58 § 2 k.p.a.).

Dlaczego przy „informacji” pismo łączone? Sądy nie oceniają takich pism jednakowo. NSA w sprawie I GSK 2048/19 uznał negatywną informację za decyzję, od której przysługuje odwołanie. W innych sprawach sądy uznawały pismo bez elementów decyzji za brak decyzji i stwierdzały bezczynność (III SAB/Wr 22/24, I SAB/Łd 5/25). Ponaglenie z ewentualnym odwołaniem zabezpiecza oba warianty: jeśli SKO uzna pismo za decyzję, rozpozna odwołanie. Jeśli nie – rozpozna ponaglenie.

Odwołanie od decyzji PFRON krok po kroku

1. Krok 1
   Policz termin. Masz 14 dni od dnia doręczenia decyzji (art. 129 § 2 k.p.a.). Zachowaj kopertę albo potwierdzenie odbioru – na nich jest data doręczenia.
2. Krok 2
   Sprawdź, co dostałeś. Przejdź przez listę z sekcji „Kto rozstrzyga”. Jeśli pismo nie ma cech decyzji – zamiast samego odwołania złóż ponaglenie z ewentualnym odwołaniem.
3. Krok 3
   Zaadresuj pismo prawidłowo. Odwołanie kierujesz do samorządowego kolegium odwoławczego, ale składasz je za pośrednictwem organu, który wydał decyzję – starosty albo prezydenta miasta (art. 129 § 1 k.p.a., art. 38 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym). W praktyce możesz złożyć je w kancelarii starostwa, urzędu miasta albo w PCPR, który prowadzi sprawę.
4. Krok 4
   Napisz, z czym się nie zgadzasz. Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia – wystarczy, że wynika z niego, że nie jesteś zadowolony z decyzji (art. 128 k.p.a.). Im konkretniej wskażesz błędy, tym trudniej będzie je pominąć: brak ustaleń, wymogi spoza przepisów, „brak środków” bez liczb, brak upoważnienia.
5. Krok 5
   Dołącz dowody. Np. zaświadczenie lekarskie, opis trudności w codziennym funkcjonowaniu, ofertę albo fakturę pro forma, a w przypadku gabinetu – dokumenty o rehabilitacji osób z niepełnosprawnością.
6. Krok 6
   Złóż i zachowaj dowód. Osobiście z pieczęcią wpływu na kopii, listem poleconym w placówce pocztowej operatora wyznaczonego albo elektronicznie. Organ przekazuje odwołanie do SKO wraz z aktami, a SKO załatwia sprawę w ciągu miesiąca od otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).

Ponaglenie, gdy nie ma decyzji

Ponaglenie przysługuje, gdy sprawy nie załatwiono w terminie (bezczynność) albo gdy postępowanie trwa dłużej, niż jest to niezbędne (przewlekłość) – art. 37 § 1 k.p.a. Jeśli organ nie zdąży, musi Cię zawiadomić o przyczynach zwłoki i nowym terminie oraz pouczyć o prawie do ponaglenia (art. 36 § 1). Ponaglenie musi zawierać uzasadnienie (art. 37 § 2).

• Kiedy: gdy minęło 30 dni od złożenia kompletnego wniosku (§ 12 ust. 3a rozporządzenia), a organ nie wydał decyzji ani nie zawiadomił Cię o nowym terminie. Jeśli PCPR w ciągu 10 dni nie wskazał braków (§ 12 ust. 3), masz mocny argument, że wniosek był kompletny od dnia złożenia. Organy doliczają czasem 7 dni na poinformowanie o wyniku (§ 12 ust. 3b) i okresy wyłączone z art. 35 § 5 k.p.a. Jeśli nie musisz się spieszyć, odczekaj ten czas, bo ponaglenie wniesione przed upływem terminu organ pozostawi bez rozpoznania (art. 37 § 3a). Przy „informacji” nie odkładaj jednak pisma – biegnie termin na odwołanie.
• Gdzie: do SKO za pośrednictwem starosty albo prezydenta miasta (art. 37 § 3 pkt 1). Organ ma 7 dni na przekazanie ponaglenia wraz z odpisami akt i swoim stanowiskiem (art. 37 § 4), a SKO – 7 dni na jego rozpatrzenie (art. 37 § 5).
• Co może zrobić SKO: stwierdzić bezczynność albo przewlekłość i to, czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązać organ do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie i zarządzić wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych (art. 37 § 6).

Gdy nie dostałeś żadnej odpowiedzi, wykorzystaj tylko część I i opisz w uzasadnieniu, kiedy złożyłeś wniosek i że organ nie wydał decyzji ani nie zawiadomił Cię o nowym terminie (art. 36 § 1 k.p.a.).

Skarga do sądu administracyjnego

Do wojewódzkiego sądu administracyjnego trafiają dwa rodzaje spraw:

• skarga na decyzję SKO – gdy kolegium utrzymało odmowę w mocy. Wnosi się ją w 30 dni od doręczenia decyzji (art. 53 § 1 p.p.s.a.), za pośrednictwem SKO. Sąd może uchylić decyzje obu instancji – tak było w sprawach I SA/Po 322/26, I SA/Sz 283/26 i III SA/Wr 486/25.
• skarga na bezczynność albo przewlekłość – gdy mimo ponaglenia nadal nie ma decyzji albo SKO ponaglenia nie uwzględniło. Można ją wnieść w każdym czasie po ponagleniu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie, stwierdza bezczynność i to, czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a może też wymierzyć organowi grzywnę albo przyznać skarżącemu sumę pieniężną (art. 149 § 1, 1a i 2 p.p.s.a.).

Wpis od skargi na bezczynność wynosi 100 PLN – jeśli nie zapłacisz go przy wnoszeniu skargi, sąd wezwie Cię do uiszczenia. Przy skardze na decyzję SKO wysokość wpisu wskaże sąd. Jeśli Cię na to nie stać, możesz wnioskować o prawo pomocy, czyli zwolnienie od kosztów albo ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarga na bezczynność może się udać także wtedy, gdy SKO uznało ponaglenie za nieuzasadnione – tak było w sprawie I SAB/Łd 5/25, w której WSA w Łodzi stwierdził bezczynność starosty z rażącym naruszeniem prawa.

Turnusy rehabilitacyjne i programy PFRON

Szczegółowe zasady dofinansowania turnusów rehabilitacyjnych określają odrębne przepisy o turnusach (§ 1 ust. 3 rozporządzenia o zadaniach powiatu). Odmowa także tu zapada w formie decyzji, od której przysługuje odwołanie do SKO, a sąd może ją uchylić – jak w sprawie III SA/Wr 486/25, gdzie WSA we Wrocławiu uchylił decyzje oparte na kryteriach pierwszeństwa ustalonych przez radę powiatu.

Programy PFRON realizowane przez PCPR, np. dofinansowanie zakupu sprzętu elektronicznego dla osoby z niepełnosprawnością, mają własne zasady. WSA w Kielcach uznał jednak, że i tam odmowa wymaga decyzji, i zobowiązał dyrektora PCPR do jej wydania (I SAB/Ke 6/26). Jeśli dostałeś w takiej sprawie samą „informację”, warto postąpić tak samo jak przy zadaniach powiatu – złożyć pismo, w którym żądasz decyzji.

Najczęstsze błędy wnioskodawców

1. Czekanie na „decyzję”, która nie przyjdzie. Jeśli dostałeś „informację”, termin na odwołanie i tak może biec. Reaguj w 14 dni.
2. Odwołanie wysłane bezpośrednio do SKO albo do PFRON. Odwołanie składa się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 129 § 1 k.p.a.). PFRON w Warszawie nie rozpatruje odwołań od decyzji powiatu.
3. Skarga do sądu z pominięciem SKO. Sąd ją odrzuci – najpierw odwołanie albo ponaglenie.
4. Ponaglenie przed upływem terminu. Zostanie pozostawione bez rozpoznania (art. 37 § 3a k.p.a.).
5. Zakup sprzętu w trakcie sporu. PFRON nie pokrywa kosztów poniesionych przed przyznaniem pieniędzy i zawarciem umowy (§ 9 ust. 4 rozporządzenia).
6. Pogodzenie się z „brakiem środków”. Organ musi wykazać, jak rozdysponował pieniądze i według jakich kryteriów.
7. Brak żądania wglądu w akta. Upoważnienia, zasady i kryteria, na które powołuje się PCPR, powinny być w aktach (art. 73 § 1 k.p.a.).

Pomoc przy odwołaniu

Nasz dział dofinansowań pomaga bezpłatnie na każdym etapie postępowania – od wniosku po odwołanie i ponaglenie – gdy kupujesz u nas sprzęt rehabilitacyjny lub sprzęt do opieki. Przygotowujemy kompletne wnioski z instrukcją złożenia. Prześlij nam skan odmowy albo „informacji” z PCPR lub MOPS, a ocenimy, jakie pismo złożyć.

• osoby z niepełnosprawnością: dofinansowania dla osób niepełnosprawnych, dofinansowanie do łóżka rehabilitacyjnego – wniosek i uzasadnienie, wniosek na likwidację barier technicznych, wniosek na zakup sprzętu rehabilitacyjnego,
• gabinety fizjoterapii i placówki: dofinansowanie PFRON dla fizjoterapeutów, dofinansowania dla firm i instytucji, sprzęt rehabilitacyjny,
• po zakupie: ulga rehabilitacyjna – odliczysz część ceny, której nie pokrył PFRON,
• adresy jednostek: baza adresowa PCPR, MOPS i MOPR.

Prześlij nam odmowę do oceny

Tel. 12 311 07 36, dofinansowania@x-reh.pl

Pytania i odpowiedzi