Refundacja NFZ sprzętu dla osoby leżącej – co dostaniesz na zlecenie, a co tylko z PFRON (2026)

Stan prawny na 20.10.2026 r. · Konsultacja prawna: Kancelaria Adwokacka GTWS

Jak działa zlecenie NFZ na sprzęt

Prawo do sprzętu na koszt NFZ wynika z ustawy o refundacji: osobie ubezpieczonej przysługuje zaopatrzenie w wyroby medyczne na zlecenie osoby uprawnionej oraz ich naprawa (art. 38 ust. 1). Co dokładnie można dostać, określa rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie. Dla każdej pozycji wykaz podaje:

• kto może wystawić zlecenie,
• limit finansowania, czyli najwyższą kwotę, do której NFZ dopłaca,
• udział własny pacjenta w tym limicie,
• kryteria przyznania – np. „trwała dysfunkcja chodu”,
• okres użytkowania, czyli jak często przysługuje nowy wyrób.

Najważniejsze zasady w praktyce:

• Zlecenie jest elektroniczne. Osoba uprawniona wystawia je w systemie NFZ (art. 38 ust. 4a ustawy). Pacjent dostaje e-mailem, SMS-em albo na wydruku identyfikator zlecenia i czterocyfrowy kod dostępu (art. 38c ust. 6a i 6b). Wersja papierowa jest wyjątkiem – np. gdy system NFZ nie działa.
• Wizyta w gabinecie nie zawsze jest potrzebna. Zlecenie wystawia się po osobistym badaniu albo po badaniu za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub łączności, czyli np. przez teleporadę. Na wyroby przysługujące co miesiąc, takie jak pieluchomajtki, wystarczy dokumentacja medyczna pacjenta (art. 38c ust. 1).
• NFZ sprawdza zlecenie od razu. Przy wystawianiu Fundusz potwierdza prawo do świadczeń, ustala limit i okres, w którym zlecenie można zrealizować (art. 38c ust. 2 i 5). Zwykle robi to online; gdy system nie działa – w oddziale wojewódzkim NFZ (art. 38c ust. 3–4).
• Zlecenie jest ważne do 12 miesięcy od wystawienia (art. 38d ust. 1). Na wyroby comiesięczne – do 6 miesięcy, a jeśli zlecenie zweryfikowano online w systemie NFZ, też do 12 (art. 38d ust. 3). Takie zlecenie można realizować częściami, za 1–6 miesięcy naraz (art. 38d ust. 4).
• Nowe zlecenie przed końcem okresu użytkowania. Zlecenie na kolejny materac czy balkonik można wystawić najwcześniej 30 dni przed upływem okresu użytkowania poprzedniego wyrobu, ze wskazaniem daty, po której wolno je zrealizować. Sam odbiór nowego wyrobu jest możliwy dopiero po upływie okresu użytkowania poprzedniego (art. 38d ust. 2). Okres użytkowania liczy się od dnia odbioru wyrobu. Nie dotyczy to wyrobów comiesięcznych, np. pieluchomajtek.
• Zlecenie realizujesz w punkcie, który ma umowę z NFZ. To może być sklep medyczny, apteka albo zakład ortopedyczny. Na taką umowę nie ogłasza się konkursu – NFZ zawiera ją z każdym, kto spełnia warunki. Więcej piszemy o tym we wpisie Kontrakt z NFZ – jak go uzyskać.

Jeśli sprzęt kosztuje mniej niż limit, udział własny liczy się od ceny, a nie od limitu (odnośnik 2 do wykazu). Jeśli kosztuje więcej, płacisz udział własny i całą różnicę ponad limit. Tę część może sfinansować PFRON – wyjaśniamy to niżej.

Sprzęt dla osoby leżącej w wykazie NFZ – tabela

Wybraliśmy z wykazu pozycje, o które najczęściej pytają opiekunowie osób leżących i z ograniczoną mobilnością. Dane pochodzą z tekstu jednolitego wykazu (Dz.U. z 2025 r. poz. 1038), aktualnego na 20.10.2026 r.

Wózków inwalidzkich nie łączy się ze sobą – przy każdej pozycji wykaz wyłącza jednoczesne zaopatrzenie w inne typy wózków. Przy wózkach wykaz podaje też limit na naprawę, np. 180 PLN dla wózka standardowego.

Wyjątek: znaczny stopień niepełnosprawności (uprawnienie „47ZN”). Osoba z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności dostaje wyroby z wykazu według wskazań medycznych bez uwzględnienia okresów użytkowania, a o miesięcznej ilości – np. pieluchomajtek ponad 90 sztuk – decyduje za każdym razem osoba wystawiająca zlecenie (art. 47 ust. 1a i 1b ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej). Nadal trzeba spełniać kryteria medyczne z wykazu, a NFZ płaci najwyżej do limitu finansowania. Ta sama zasada dotyczy dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami wymienionymi w art. 47 ust. 1b pkt 2.

Kto może wystawić zlecenie

To częste źródło nieporozumień: nie każdy lekarz wystawi zlecenie na każdy wyrób. Wykaz wymienia osoby uprawnione przy każdej pozycji osobno.

„Fizjoterapeuta” w wykazie to fizjoterapeuta, o którym mowa w art. 4 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy o zawodzie fizjoterapeuty. „Specjalista fizjoterapii” to fizjoterapeuta z tytułem specjalisty w dziedzinie fizjoterapii albo specjalisty rehabilitacji ruchowej II stopnia (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). Pielęgniarka i położna wystawiają zlecenia na podstawie art. 15a ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej.

Jeśli opiekujesz się osobą leżącą w domu, najprościej poprosić o zlecenie lekarza POZ albo pielęgniarkę środowiskową w czasie wizyty domowej. Zlecenia na wózki specjalne trzeba szukać u specjalisty.

Czego NFZ nie refunduje

W wykazie nie ma kilku urządzeń, które najbardziej ułatwiają opiekę nad osobą leżącą. Lekarz nie wystawi na nie zlecenia, a w sklepie nie dostaniesz „kodu NFZ”.

Dlatego po fotel geriatryczny czy łóżko rehabilitacyjne nie idzie się do lekarza po zlecenie, tylko składa wniosek do powiatu. Szczegółowo o łóżku piszemy we wpisach Łóżko rehabilitacyjne – czy ma kod NFZ? i Dofinansowanie do łóżka rehabilitacyjnego – wniosek i uzasadnienie.

Dopłata PFRON do sprzętu z listy NFZ

Sprzęt z wykazu NFZ to w języku rozporządzenia o zadaniach powiatu finansowanych z PFRON „przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane na podstawie odrębnych przepisów” (§ 2 pkt 3). Powiat może do nich dopłacić osobie z orzeczeniem o niepełnosprawności (albo orzeczeniem równoważnym, np. ZUS) – pod warunkiem, że spełnia ona kryterium dochodowe (§ 5 ust. 2).

Próg dochodowy liczy się od przeciętnego wynagrodzenia ogłaszanego przez GUS. Od 1.09.2026 r. jest to kwota z II kwartału 2026 r. – 9’233,13 PLN (M.P. z 2026 r. poz. 779). Daje to:

• 4’616,57 PLN na osobę w rodzinie (50%),
• 6’001,53 PLN dla osoby samotnej (65%).

Kwoty zmienią się po ogłoszeniu przeciętnego wynagrodzenia za III kwartał 2026 r.

Przykład. Materac przeciwodleżynowy rurowy kosztuje 800 PLN, limit NFZ wynosi 400 PLN, a udział własny – 30% limitu, czyli 120 PLN. NFZ zapłaci 280 PLN. Ty dopłacasz 520 PLN: 120 PLN udziału własnego i 400 PLN ponad limit. Granica z § 13 ust. 2 pkt 2 lit. b to 150% sumy limitu i udziału własnego: 150% × (400 PLN + 120 PLN) = 780 PLN (dlaczego liczymy ją od całego limitu – zob. nasze stanowisko). Twoja dopłata się w niej mieści. Jeśli spełniasz kryterium dochodowe, PCPR może więc pokryć całą Twoją dopłatę.

Słowo „do” oznacza górną granicę, a nie gwarancję kwoty. Powiaty same ustalają zasady na dany rok i często je zaostrzają, gdy kończą się pieniądze. Przykładowo PCPR w Białej Podlaskiej przy wnioskach złożonych po 30.04.2026 r. przyznaje na wózek inwalidzki dofinansowanie do 70% limitu NFZ. Przed zakupem sprawdź zasady swojego powiatu i złóż wniosek w wariancie ze zleceniem i ofertą. Wtedy wiesz, ile dostaniesz, zanim zapłacisz.

Sprzęt spoza listy NFZ – dofinansowanie z PFRON

Na łóżko, podnośnik, fotel geriatryczny czy wózek toaletowy powiat może dać pieniądze w ramach dwóch zadań (które z nich pasuje do łóżka i fotela – zob. nasze stanowisko). Warunki są różne:

Wniosek składasz w PCPR właściwym dla miejsca zamieszkania, w dowolnym momencie roku (§ 10 ust. 1 pkt 1, § 12 ust. 2). Część powiatów ma jednak własne terminy i limity cenowe – np. maksymalną cenę łóżka czy schodołazu, do której dopłacają. Adres swojego PCPR znajdziesz w naszej bazie adresowej PCPR, MOPS i MOPR.

Jak napisać uzasadnienie i czego unikać, pokazujemy na przykładzie łóżka we wpisie Dofinansowanie do łóżka rehabilitacyjnego, a na przykładzie schodołazu – we wpisie Dofinansowanie do schodołazu z PFRON. Jeśli powiat odmówi, przeczytaj jak się odwołać.

Wątpliwości – nasze stanowisko

Zasady NFZ i PFRON opisujemy wyżej tak, jak brzmią. W dwóch sprawach przepisy nie są jednak jasne, a od nich zależy, ile pieniędzy dostaniesz. Oto nasze stanowisko.

1. Łóżko i fotel geriatryczny to naszym zdaniem likwidacja barier technicznych, a nie sprzęt rehabilitacyjny. Przepisy nie przypisują konkretnych urządzeń do żadnego z tych zadań, więc powiaty kwalifikują ten sam sprzęt różnie. Różnica jest duża. Przy sprzęcie rehabilitacyjnym obowiązuje próg dochodu, a dofinansowanie sięga 80% kosztów. Przy barierach technicznych rozporządzenie progu dochodu nie przewiduje, a granica to 95%. Sprzęt rehabilitacyjny ma służyć rehabilitacji prowadzonej w domu. Łóżko, fotel czy podnośnik służą zwykle czemu innemu: zmianie pozycji, posiłkowi na siedząco, myciu, przesiadaniu na wózek. Uważamy, że decyduje ta funkcja, a nie słowo „rehabilitacyjne” w nazwie łóżka. Nie zmienia tego fakt, że sprzęt obsługuje opiekun. Rozporządzenie wymaga, by likwidacja bariery umożliwiła lub w znacznym stopniu ułatwiła osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności (§ 6) – nie wymaga, by robiła to samodzielnie. Osoba leżąca zwykle myje się, siada i wstaje z pomocą drugiej osoby. Podnośnik czy łóżko z regulacją sprawiają, że może to robić bezpiecznie.

W praktyce:

• w uzasadnieniu opisz, co chory zrobi dzięki sprzętowi – usiądzie do posiłku, zostanie umyty, przesiądzie się na wózek – a nie tylko to, że opiekunowi będzie łatwiej,
• przed złożeniem wniosku zapytaj w PCPR, w ramach którego zadania rozpatrzy sprzęt i czy kilka urządzeń możesz ująć w jednym wniosku – kolejne dofinansowanie barier technicznych na te same cele przysługuje dopiero po 3 latach (§ 9 ust. 3).

2. Granicę 150% liczy się od całego limitu NFZ, a nie od kwoty, którą płaci NFZ. Gdy sprzęt kosztuje więcej niż limit, PFRON może dopłacić do 150% sumy limitu NFZ i wymaganego udziału własnego. Kłopot w tym, że udział własny jest częścią limitu. Przy materacu rurowym limit to 400 PLN: NFZ płaci 280 PLN, a Ty 120 PLN. Jeśli „limit” to cała kwota z wykazu, granica wynosi 150% × (400 PLN + 120 PLN) = 780 PLN. Jeśli tylko część płacona przez NFZ – 150% × (280 PLN + 120 PLN) = 600 PLN. Przy materacu za 1’000 PLN Twoja dopłata to 720 PLN. W pierwszym wariancie cała mieści się w granicy, w drugim 120 PLN zostaje poza nią. Naszym zdaniem trafny jest pierwszy wariant – przyjmujemy go w przykładzie wyżej. Przyznajemy, że udział własny liczy się w nim dwa razy. Przepis mówi jednak wprost o sumie limitu i udziału własnego, a w sąsiedniej literze nazywa udział własny udziałem „w limicie ceny” (§ 13 ust. 2 pkt 2 lit. a i b). Limitem jest więc cała kwota z wykazu, razem z udziałem własnym. W każdym wariancie dopłata PFRON nie przekroczy kwoty, która faktycznie zostaje do zapłaty po refundacji NFZ.

Składaj więc wniosek w wariancie ze zleceniem i ofertą sklepu. PCPR wyda zaświadczenie o przyznanej kwocie, zanim zapłacisz (§ 12 ust. 5). Jeśli kwota będzie niższa niż w naszym wyliczeniu, poproś PCPR o wyjaśnienie, jak liczył granicę 150%.

Hospicjum domowe – sprzęt do wypożyczenia

Jeśli osoba leżąca jest pod opieką hospicjum domowego, część sprzętu dostanie bez kupowania. Świadczenia hospicjum domowego obejmują bowiem bezpłatne wypożyczanie wyrobów medycznych z listy w rozporządzeniu Ministra Zdrowia o opiece paliatywnej i hospicyjnej (§ 6).

Hospicjum domowe musi mieć m.in.:

• koncentrator tlenu albo inne źródło tlenu – co najmniej 1 na 10 pacjentów,
• ssak elektryczny,
• inhalatory, glukometry, aparat do mierzenia ciśnienia,
• kule, laski, balkoniki, chodziki, wózki inwalidzkie.

Na liście nie ma łóżka ani materaca przeciwodleżynowego. Część hospicjów ma je dzięki darowiznom, ale nie jest to ich obowiązek wobec NFZ. Krótkoterminowo można też skorzystać z wypożyczalni prowadzonych przez organizacje pozarządowe i gminy. Porównanie kosztów znajdziesz we wpisie Wynajem łóżka rehabilitacyjnego czy zakup?

Krok po kroku

1. Sprawdź, czy sprzęt jest w wykazie NFZ. Skorzystaj z tabel wyżej. Jeśli go nie ma, przejdź od razu do kroku 5.
2. Poproś o zlecenie właściwą osobę. Przy materacu, poduszce czy balkoniku może to zrobić lekarz POZ, fizjoterapeuta albo pielęgniarka. Przy wózkach specjalnych – lekarz specjalista.
3. Wybierz punkt z umową NFZ i porównaj ceny. Podaj identyfikator zlecenia i kod dostępu. Zapytaj, ile wyniesie Twoja dopłata.
4. Jeśli dopłata jest wysoka, złóż wniosek do PCPR przed zakupem. Dołącz kopię zlecenia, ofertę sklepu z wyodrębnioną kwotą NFZ i udziałem własnym oraz kopię orzeczenia. Pamiętaj o kryterium dochodowym.
5. Sprzęt spoza wykazu – wniosek o dofinansowanie z PFRON. Najczęściej w ramach likwidacji barier technicznych. Do wniosku dołącz ofertę cenową, np. fakturę pro forma.
6. Kupuj dopiero po umowie. Przy barierach technicznych i sprzęcie rehabilitacyjnym PFRON nie pokryje kosztów poniesionych przed przyznaniem pieniędzy i podpisaniem umowy (§ 9 ust. 4).
7. Rozlicz się i odlicz resztę. Część ceny, której nie pokrył NFZ ani PFRON, możesz odliczyć w ramach ulgi rehabilitacyjnej, jeśli spełniasz jej warunki – zobacz Ulga rehabilitacyjna 2026 – co można odliczyć.

Sprzęt, który ułatwia opiekę

Paul Johnson w Intelektualistach przytacza odpowiedź Henryka Ibsena na pytanie syna, dlaczego żyją tak oszczędnie: „Lepiej dobrze spać, a nie jeść, niż dobrze jeść, a nie spać”. W opiece nad osobą leżącą sen jest walutą obu stron – chorego i opiekuna. Dlatego warto zacząć od tego, co pozwala spokojnie przespać noc: dobrego materaca, bezpiecznego łóżka i sprzętu, który ogranicza dźwiganie.

Nasz sklep nie realizuje zleceń NFZ. Zlecenie na materac czy balkonik zrealizujesz w punkcie z umową NFZ. U nas kupisz sprzęt spoza wykazu – a do wniosku o dofinansowanie z PFRON przygotujemy fakturę pro forma.

Fotel geriatryczny Normandie

Fotel opiekuńczo-zabiegowy dla osoby, która większość dnia spędza w łóżku, a powinna jak najczęściej siadać.

• odchylanie oparcia połączone z podnoszeniem podnóżka,
• podłokietniki opuszczane poniżej siedziska – łatwiejsze przesadzanie na wózek,
• tapicerka z medycznej ekoskóry, kółka ułatwiające przestawianie; wersja XXL do 350 kg.

Wózek prysznicowo-toaletowy z małymi kołami

Jeden wózek do toalety i pod prysznic – mniej przesadzania w ciągu dnia.

• aluminiowa rama, wiaderko sanitarne i maskownica otworu toaletowego,
• uchylne podłokietniki i odchylane podnóżki,
• hamulec na każdym kole, obciążenie do 150 kg.

Podnośnik ULISSE EL150

Elektryczny podnośnik typu żuraw – gdy opiekun nie jest w stanie bezpiecznie podnieść chorego.

• siłowniki zasilane z akumulatora 24 V, pełne ładowanie w około 1,5 godziny,
• awaryjne ręczne opuszczanie przy braku zasilania,
• funkcja kąpielowa – można wjechać nim pod prysznic; obciążenie do 150 kg.

Jeśli szukasz materaca przeciwodleżynowego bez zlecenia – np. gdy osoba leżąca nie spełnia kryteriów NFZ – zobacz materace zmiennociśnieniowe. Większość materacy zmiennociśnieniowych, np. rurowych, kładzie się na materacu podkładowym, a nie bezpośrednio na leżu łóżka – sprawdź to w karcie produktu. Pozostały sprzęt znajdziesz w kategoriach łóżka rehabilitacyjne, fotele do opieki, podnośniki i dostosowanie łazienki.

Przygotujemy fakturę pro forma do wniosku o dofinansowanie i pomożemy dobrać sprzęt. Tel. 12 311 07 36, biuro@x-reh.pl

Pytania i odpowiedzi